U bent hier: Homepage / Welkom

Corruptiebestrijding

‘Gewoon niet doen’ is het eerste antwoord van dhr. Overbosch, directeur juridische zaken en compliance officer van DHV als het over omkoping gaat. De centrale vraag die een ondernemer zich steeds moet stellen is ‘doe ik het wel of doe ik het niet’. ‘Als je het wel doet, moet je je altijd realiseren dat je direct chantabel wordt, je onafhankelijkheid verliest en je bedrijf direct in gevaar brengt’. DHV is een groot ingenieursbureau dat wereldwijd opereert, ook in landen waar de kans op corruptie groot is.

Pogingen tot omkoping

DHV wordt regelmatig geconfronteerd met pogingen tot omkoping. In het verleden is het bedrijf daar ook wel eens ingelopen, net als veel andere bedrijven die zaken doen in risicolanden. ‘Die risicolanden beperken zich overigens niet tot Rusland, Indonesië of Nigeria’, zegt dhr. Campen, voormalig voorzitter van de Raad van Bestuur van DHV. ‘Ook in Italië, of zelfs in Duitsland en Nederland vinden dergelijke praktijken plaats’. De situaties klinken bekend in de oren: geld betalen om aan een proposal mee te mogen doen; de zoon van de opdrachtgever aan een studie in Delft helpen; rekeningen die zonder smeergeld tergend lang onbetaald blijven; een bijdrage voor een porsche en andere luxe uitspattingen…, allemaal voorbeelden van grote en kleine corruptie. ‘Wij doen daar dus niet aan mee’, aldus Campen, ‘dat betekent dat je soms een lange adem moet hebben of een project verliest of zelfs landen moet afstoten zoals Bangladesh, waar ons het zaken doen volgens onze integriteitprincipes onmogelijk gemaakt wordt”. Maar is dat niet gemakkelijk gezegd voor een relatief groot bedrijf dat zich kan permitteren een opdracht te laten lopen en keuzes kan maken? ‘Nogmaals: niet als je beseft dat je jezelf en je medewerkers direct in gevaar brengt of zelfs in een lokale gevangenis terecht kan komen’, benadrukt Overbosch nog eens. ‘Dat wil je toch niet als ondernemer. Het is een hellend vlak, er is nooit bewijs en het is altijd schimmig. Dan trek je al snel aan het kortste eind. Verder moet je gewoon goed zijn in de dingen die je doet zodat je gemakkelijker nee kan zeggen zonder de opdracht te verliezen’.

BIMS integrity principle van DHV

“In all our activities we respect the letter and spirit of the relevant legislation and regulations, both national and international. DHV does not give or receive bribes, either directly or indirectly, or engage in corrupt practices such as bribery, collusion, extortion, and fraud or other improper rewards aimed at corporate or financial gain. It is not permitted for any of our employees to offer, give or accept gifts or payments which constitute a bribe or could be regarded as such”.

DHV aanpak

De aanpak van DHV is betrekkelijk eenvoudig en rechtlijnig. Allereerst heeft het bedrijf een Business Integrity Management System (BIMS) waarin 7 principes centraal staan, waaronder anti-corruptie (zie kader). Dit principe is in overeenstemming met de OESO richtlijn over corruptiebestrijding. Eén van de elementen in het systeem is dat alle DHV medewerkers de principes onderschrijven. Overbosch: ‘Alle nieuwe medewerkers worden hierin getraind. Ook halen we alle MT leden eens per jaar naar Nederland voor opfrissing en intervisie’. Tijdens die bijeenkomsten komen veel praktijkervaringen naar boven. ‘Integriteit begint bij transparantie’, vervolgt Overbosch, ‘ga bij twijfel altijd naar je baas, rapporteer tijdig en zorg ervoor dat je de papieren en boeken op orde hebt’. Wanneer die twijfel er is over anderen in de organisatie, dan verplicht DHV haar medewerkers dat te melden en beschermt het bedrijf haar melders via een klokkenluidersregeling. Campen voegt toe: ‘Vraag wel goed door, want er zijn ook medewerkers die het drama opzoeken en uiteindelijk alleen maar iets hebben gehoord van een ander die het weer heeft gehoord van een ander…’ Is er echter voldoende aanwijzing van omkoping of fraude, dan volgt direct ontslag. Het is voorgekomen dat medewerkers van DHV om die reden naar huis zijn gestuurd. ‘De (afvloeiings)kosten die daar soms mee gepaard gaan moet je dan maar accepteren’.

In de praktijk

De praktische tips die beide DHV managers hebben om corruptie in het veld te omzeilen zijn voor elke ondernemer toepasbaar. Bijvoorbeeld die vraag van de opdrachtgever om zijn zoon aan een buitenlandse studie te helpen. Dat kun je positief ombuigen naar het aanbieden van een opleiding voor alle lokale medewerkers daar of een buurtcentrum voor de community. Zo zorg je ervoor dat de andere partij kan scoren zonder gezichtsverlies te lijden. Ook met betrekking tot de zogeheten facilitation payments, kleinere bedragen die betaald moeten worden om overheidsdiensten sneller te laten verlopen, heeft Overbosch concrete suggesties. ‘Kleine mannetjes kunnen lang moeilijk doen en de boel vertragen. Laat het snel naar boven sijpelen, ga de lijn in en oefen veel geduld. Wordt in geen geval boos en laat niemand gezichtsverlies lijden. En soms mislukt het ook en liggen eventuele juridische stappen nog in het verschiet. Of bij achterstallige betalingen kun je proberen om druk uit te oefenen via de donor, bijvoorbeeld de Wereldbank. En soms lukt zelfs dat niet en loop je gewoon geld mis. Dat verlies moet je dan maar nemen’.