Nationaal Contactpunt

OESO Richtlijnen

Nationaal contact punt

Kenniscentrum

Certificering past binnen ons beleid. We anticiperen daarmee op de almaar stijgende vraag naar duurzame producten in West-Europa en Noord-Amerika. — Ad Wesselink, adjunct directeur houthandel Wijma en Zonen

U bent hier: Homepage / Welkom

Correcte sponsoring

Bij een infra-project in Zuid-Amerika werd een deelnemend Nederlands bedrijf gevraagd om in ruil voor een vervolgopdracht een flinke bijdrage te doen voor de wederopbouw van een door burgeroorlog getroffen gebied.
Deze verzoeken om sponsoring is een nieuwe en slimme vorm van corruptie die snel toeneemt. Het speelt handig in op het goede gevoel van het bedrijf en de maatschappij, maar door de koppeling met het verkrijgen van een opdracht is het in feite een vorm van corruptie die politiek getint is, maar dan met een roze strik er om. Een oplossing is om via een NGO toch een geldelijke bijdrage aan de wederopbouw te doen en de opdrachtgever én zijn omgeving binnen de overheid hiervan op de hoogte te stellen.

Nieuwe vorm van omkoping

Op verschillende niveaus trachten opdrachtgevers opdrachtnemers te verleiden tot corrupte handelingen. Deze kennen verschillende uitingsvormen, zoals het toe-eigenen van in de opdrachtovereenkomst opgenomen voertuigen of machines of het expliciet vragen om meer van deze goederen in de offerte op te nemen dan strikt noodzakelijk voor de opdrachtuitvoering. Het vragen van smeergelden voor opdrachtverlening komt tevens voor. Ook krijgen internationaal ondernemende bouwers te maken met agenten die niet zuiver blijken te zijn. De vraag om politiek getinte sponsoring is betrekkelijk nieuw en een slimme manier om de schijn van corruptie te vermijden. De gift geeft immers maatschappelijk gezien een belangrijke impuls aan de wederopbouw van het land. Er zit echter een adder onder het gras. Wanneer het bouwbedrijf hier niet aan tegemoet zou komen, zou het geen vervolgopdrachten krijgen.

Aandacht voor politiek belang

Een tip om corruptie tegen te gaan, is te onderzoeken wat het politiek belang van een opdracht voor het desbetreffende land is. Wanneer het politiek belang van de totstandkoming van de opdracht groot is, kan dat in het voordeel van het uitvoerende bedrijf zijn. Allereerst is er dan meer aandacht van de pers, waardoor corruptie bemoeilijkt wordt. Hiernaast willen politici vaak scoren, waardoor ook zij corruptie rondom het project zullen willen voorkomen, opdat het project voorspoedig verloopt en vertraging uitblijft.

Het Nederlandse bedrijf was ooit betrokken bij bouwwerkzaamheden op een vliegveld in een Afrikaans land. Het bedrijf gaf aan dat het niet wilde meewerken aan welke vorm van corruptie dan ook en legde de opdrachtgevers hiertoe een clausule voor waarin ze aangaven aan geen enkele afpersing mee te werken. Beide partijen ondertekenden deze clausule opdat er geen ongeoorloofde betalingen zouden plaats vinden: ‘take it or leave it!’. Politiek had het land er belang bij dat het project werd gerealiseerd, aangezien zonder toerisme het land niet kon worden opgebouwd. Dus stemden ze uiteindelijk in met de clausule. Dit heeft wel vertraging opgeleverd. Er was wel getekend, maar op allerlei fronten bleven partijen om steekpenningen vragen. Steeds weigerde het bedrijf hieraan toe te geven. Toen uiteindelijk alle vergunningen aanwezig waren om het project te beginnen, was er geen verdere vertraging en werd het project opgeleverd voor de afgesproken opleverdatum. De minister van het land noemde het project bij de opening een ‘voorbeeld-project’ en er was veel positieve media-aandacht.

Anti-corruptie tips

Het Nederlandse bedrijf heeft naast de politiek getinte sponsoring ook andere lessen geleerd en geeft de volgende tips om corruptie tegen te gaan. Zo komt het geregeld voor dat binnen contracten ook voertuigen of machines gemoeid zijn. Het is van belang de eigendomsrechten van deze goederen pas over te dragen nádat de projecten voltooid zijn. Anders kunnen ze de dag na levering verdwenen zijn of oneigenlijk gebruikt worden. Ook is het belangrijk om in de gaten te houden of de goederen die besteld worden functioneel zijn voor de opdracht. Anders kan het gebeuren dat goederen voor privé-gebruik tussen de bestellingen doorglippen. Zo had het bedrijf de ervaring dat er voor een bepaald project een aantal bedrijfswagens nodig waren maar SUV gespecificeerd werden.

Of over lokale agenten die bij het werken in buitenland noodzakelijk zijn. Zorg ervoor dat zo’n agent een ´legal entity´ is. Het komt veel voor dat allerlei mensen hand- en spandiensten aanbieden. Voor al deze diensten zullen ze geld vragen. Het is belangrijk dat je werkt met een agent die werkt vanuit een BV vorm. Dan kunnen facturen gestuurd worden en zijn kosten achteraf te verantwoorden. En sluit overeenkomsten met agenten altijd voor één project af op basis van ‘no cure, no pay’. Want beide partijen moeten zich nog aan elkaar bewijzen. Vaak willen agenten een contract voor een heel land of regio. Vervolgens kom je dan moeilijk van ze af. Stel de contracten dus altijd goed op voor één project volgens Nederlandse recht, waarin de verplichtingen van de agent gespecificeerd staan.

Een extra risico bij internationaal ondernemen is dat corruptie een plek krijgt in het bedrijf. In het geval een werknemer niet marktconform verdient, vergroot dit de kans dat de werknemer gevoeliger wordt voor meewerken aan corruptie voor eigen belang.

Wanneer je als ondernemer in een land wil gaan opereren, is het zinvol om je goed te verdiepen in het land en deel te nemen aan een handelsmissie. Bijvoorbeeld georganiseerd door de Economische Voorlichtings Dienst (EVD), de Kamer van Koophandel (KvK) of met de minister. Onder andere brancheverenigingen brengen dergelijke missies onder de aandacht. Tijdens een missie kom je in contact met andere meer ervaren landgenoten. Je hoort dan snel wie wel en niet te vertrouwen zijn en je bouwt een netwerk op. Hiernaast levert een missie kennis op over cultuur, gewoontes en bijvoorbeeld welke percentages voor agenten in een bepaald land gebruikelijk zijn.


Terug