Nationaal Contactpunt

Richtlijnen

Nationaal contact punt

Kenniscentrum

De laatste jaren zijn social compliance en corporate responsibility de sleutel geworden tot succesvol zaken doen. — Joël Menco, woordvoerder Starco textiel

U bent hier: Homepage / Welkom

Anticorruptie tips

Een Nederlands bedrijf in opslag, overslag, controle en distributie van cacao- en koffiebonen is actief in verschillende landen van Afrika. ‘Waar mogelijk zullen plaatselijke ambtenaren als douaniers en politie je proberen te verleiden tot corrupte handelingen. Hoe armer een land, hoe vaker en meer geld ze zullen vragen.’ Zowel bij binnenkomst, vertrek als verblijf in een land vindt de politie genoeg redenen om je ‘aan te houden’. Belangrijkste tip om met dergelijke ambtenaren om te gaan is: ‘je continue bewust zijn van het verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen’ en ‘vriendelijk blijven’.

Het spel van kleine corruptie

Poging tot omkoping hoort bij de dagelijkse praktijk van zaken doen in landen in Oost en West Afrika. Een voorbeeld hiervan is het moeten openen van koffers bij de douane. ‘Een ritueel dat telkens plaatsvindt. Zoek als het mogelijk is een vrouwelijke douanier uit, omdat de ervaring leert dat zij minder corrupt zijn en de poging je ertoe te verleiden eerder opgeven. Douaniers proberen je al snel te verleiden tot corruptie, ondanks wat ze in de koffer vinden. Zo werd bij een collega drie dozen sigaren gevonden die hij voor privé gebruik had gekocht in een aangrenzend land. Dit werd bestempeld als invoer van smokkelwaar. Eén doos per persoon was namelijk het maximum. In een andere situatie werd bij het uitgaan van een land in een koffer twee houtsnijwerkjes gevonden. De douanier bestempelde dit als uitvoer van kunst en dus smokkel. Toen wij vervolgens aangaven dat het niet in het land gekocht was, maar in het land daarvoor, zei de douanier direct dat het dan ook invoer van kunst is geweest en dat we dus dubbel moesten betalen. Een ander voorbeeld is de vraag van een douanier of iemand anders in uniform of hij/zij je paspoort of inentingkaart mag zien. Als je dit document dan aan hem geeft, krijg je die pas terug tegen betaling. Laat het dus zien, maar hou het wel zelf vast!’

Tips om je staande te houden

Al aangegeven was het belang van vriendelijk blijven en het bewustzijn van het verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. Dit lijken futiliteiten maar bepalen als grondhouding de uitgangsposities van beide partijen. Ambtenaren die proberen ondernemers te verleiden tot corruptie testen hen uit. Wanneer zij angst signaleren (en dat gaat non-verbaal) zullen zij zich onvermurwbaar opstellen.
‘Blijven lachen, niet offensief worden en vriendelijk blijven, zijn essentieel terwijl je rustig en zelfverzekerd aangeeft niet mee te werken aan het corrupte voorstel. Heb geduld en beweeg mee, bijvoorbeeld door hun naam te vragen en vervolgens voor te stellen om naar zijn of haar leidinggevende te gaan. Doe dat op zo’n manier dat de desbetreffende ambtenaar geen gezichtverlies lijdt. Bedenk hierbij wel dat wanneer de ambtenaar ermee instemt om naar zijn leidinggevende te gaan, je vervolgens afhankelijk bent van zijn of haar grillen. Ook werkt het vaak goed als je een aantal namen van de president en ministers van het desbetreffende land kent. In het spel van wel of niet toegeven aan steekpenningen werkt dit in het voordeel van de ondernemer, aangezien de ambtenaar op het vliegveld nooit kan controleren of dit bluf is of niet´.

Kennis van de lokale cultuur en omstandigheden

Om je staande te kunnen houden tegenover ambtenaren die je proberen te verleiden tot corruptie is het handig kennis te hebben van het desbetreffende land en de heersende cultuur. De EVD kan informatie geven over andere ondernemers die in het land actief zijn. Ook worden door de EVD regelmatig bijeenkomsten over specifieke landen of regio’s georganiseerd. Een andere bron met veel praktische kennis zijn handelsvertegenwoordigers van Nederlandse ambassades of Netherlands Business Support Offices (NBSO’s) van het ministerie van Economische Zaken. Zij hebben kennis over het land en de cultuur en hebben tevens contacten in die landen van bijvoorbeeld andere Nederlandse ondernemers. Ook de NABC – Netherlands African Business Council, waarvan veel bedrijven die zaken doen in Afrika lid zijn, kan via contacten met andere leden en Ambassadeurs van de landen in Afrika goede adviezen geven.
‘In de landen zelf is het handig samen te werken met lokale partijen. Hierdoor leer je goed de heersende cultuur van zaken doen en tevens hoe je in die landen zaken voor elkaar krijgt. Zorg dat je je aanpast aan de situatie daar. Ga de straat op in een spijkerbroek en een blouse, en neem een aantal verlopen credit cards mee’.

Voorbeelden van uitlokking

Een medewerker van het bedrijf reed ’s avonds in het donker door een Afrikaanse hoofdstad. Nadat die ergens een U-turn had gemaakt gingen er achter hem zwaailichten aan. Er had een politieauto achter hem gereden. Toen hij stopte en zijn raam opendraaide, gingen zijn achterdeuren en de bijrijders deur open en drie politieagenten stapten in (tip: zorg er altijd voor dat je deuren op slot zitten). Ze zeiden tegen hem dat hij en zijn auto waren gearresteerd omdat hij een U-turn had gemaakt en dat was niet toegestaan. De opmerking dat je een auto niet kan arresteren werd weggewuifd. De ondernemer was bekend in de stad en zei vervolgens: ‘’oké, dan rijden we naar het bureau, naar jullie chef”. Dit lag tien minuten verder. Na vijf minuten stelde de agenten voor dat ze hem voor 50 dollar zouden laten gaan. Vanuit de gedachte dat je het in een Afrikaans land midden in de nacht nooit van drie agenten wint, was dit een goede deal. Was je niet naar het bureau gereden, dan hadden ze meer geld willen hebben. Was je wel naar het bureau gegaan dan was je overgeleverd aan hun chef en dan ben je al snel een hele nacht bezig.
Een ander voorval gaat over het betalen van toeristengeld dat in veel Afrikaanse landen betaald moet worden om binnen te komen. De ondernemer gaf aan dat hij geen toerist was maar een business man en dat hij dus weigerde te betalen. De ambtenaar wilde de man zijn paspoort zien. Vervolgens vroeg de ambtenaar of die het even mocht meenemen. De ondernemer weigerde, waarna de ambtenaar vroeg of hij zijn gele inentingboekje mocht zien. Ook dat mocht, maar hij kreeg hem niet in handen. Toen zag de ondernemer een kruier (die hij niet kende). Hij rende op hem af, omarmde hem en zei: “hey Charles, lang niet gezien! Hoe is het?”. Toen staakte de ambtenaar de poging om aan de ondernemer een extraatje te verdienen. Vervolgens stond een minder ervaren collega van het bedrijf tegenover de ambtenaar. Deze was zijn gele boekje vergeten. Hij moest mee met de ambtenaar het kantoortje in, want zonder boekje kom je niet binnen. In het kantoortje lagen allerlei spuiten en naalden en de douanier gaf aan dat ze dan maar ter plekke de inentingen zouden toedienen. De ambtenaar zag direct de angst in zijn gelaat die deze mededeling veroorzaakt. Vervolgens kon de collega voor 100 dollar een volledig ingevulde inentingskaart kopen.


Terug